Tu´un savi
|
Español
|
Tee jitu ñu`u
|
El campesino
|
|
Ntaa
kuuña jin tee jitu ñu`u,
Ku
ja satniu nagua koneva`a in ja kaa,
Te
ma koka`ani ndiyi,
Kuka
ja na satniu nu ñu`u.
|
El
sudor de campesino,
Es
por sembrar una buena cosecha,
Para
no ser un asesino,
Mejor
labrar su tierra.
|
Blog de carácter literario, administrado por Rubiel García López. Lo contenido en este blog es, en su mayoría, fragmentos de lo que ya existe, por lo que, dichos fragmentos se encuentran debidamente citados. Te recomiendo que hagas lo mismo, cita correctamente cualquier información que vayas a tomar... Gracias.
jueves, 25 de agosto de 2016
Tee jitu ñu`u (El campesino).
Tikoso (El grillo).
Tu´un savi
|
Español
|
Tikoso
|
El grillo
|
|
Ñayiu itnuu kokin ka
jantnoo ja naja kanio in tikoso tyi kusoño tnoyun gua maa ku kanioti.
|
Los habitantes de la comunidad
de San Pedro Ñumì cuentan que los grillos son animalitos muy especiales, los
cuales no deben ser maltratados, porque si una persona llega a matar a un
grillo, dicha persona quedará sorda.
|
Titnu ñu´u (La lucièrnaga).
Tu´un savi
|
Español
|
Titnu ñu´u
|
Las lucièrnagas
|
|
In tno´o ja kajantno ñayiu
itnu kokin ja ku´u titnu ñu´u kiti
kueli ya ndino tno jakua kekueity ndagua
vi sieti ñu’unti sanu sanuni un
ka ndaguati.
Ñayiu ja kadakani to’o ka
jantoon janua titnu ñu’u k ndagua ndi’i, nde in ja’a tyi to’on o’o yati’in
sau, te ora ka ndagua sukun de ku’un
ja’a tyi sau ko ku kueya
|
Una de las creencias más
populares entre los habitantes de la comunidad de San Pedro Ñumì, trata de
las luciérnagas, estos pequeños animales acostumbran salir por las noches
para dar un espectáculo único, iluminando suavemente y de manera repetida sus
colitas, por donde quiera que vuelan.
Según las personas que
narran esta creencia, dicen que cuando las luciérnagas vuelan a una altura
baja, es decir, aproximadamente un metro, significa que la lluvia pronto se
aproxima, pero cuando las luciérnagas vuelan a una altura entre los 4 y 5 metros,
quiere decir que la temporada de lluvias tardará en hacerse presente.
|
Va’u (El coyote).
Tu´un savi
|
Español
|
Va’u
|
El coyote
|
|
Nu ñuu ¨itnu koki’in¨ ka
jannto’on na ja in va’u ndaiti tyi tno ku’u in ñayiu.
|
En
la comunidad de San Pedro Ñumì, se tiene una creencia muy asombrosa acerca de
los coyotes, se dice que estos animales nocturnos pueden anunciar la muerte
de una persona, es decir, cuando se escucha aullar a un coyote, una persona
de la comunidad va a morir en los próximos días, después de haber escuchado
el aullido.
|
Tyoko tuu (La hormiga negra).
Tu´un savi
|
Español
|
Tyoko tuu
|
La hormiga negra
|
|
Inka ja ndindi`i ja kajantno`o ñayiu itnu kokinya ku tyoko
tnuu uu axi uni yoo , jajinkondee kuun
sau , te yukun yukun kajika oko axi uu xiko uxi yukun kani tyoko tuu , savaty
kuankueity te savaty kandajiokuin kandisoti ja vikati jin kajisoti ndivi
kueliti vinde vi ndukuti nu vi niti ve`e vindooti.
|
Otra de las tantas creencias
que tiene la comunidad de San Pedro Ñumi, es “la hormiga negra”, dicen que
dos o tres semanas antes de llover, las hormigas negras dan su recorrido;
unas van, otras vienen, cargando su alimento para buscar un lugar seguro.
|
Lasanko (El zopilote).
Tu´un savi
|
Español
|
Lasanko
|
El zopilote
|
|
Inka ja kajantno´o nuu
itnu kokinya ku ja nuja in ñayiu jiniña jin lasanko te kaniyuña te nuja
ñayiuyun kenta kiu ja tnanda´a te tnanda´a jin in ñayiu sii jakua´a.
|
Una de las creencias que
tienen las personas de San Pedro Ñumi, es que si ven un zopilote y le
avientan piedras, cuando se casen llegarán a contraer matrimonio con alguien
mayor que él o ella.
|
Tisala ja jita “ndikuiki” (El pàjaro cantante).
Tu´un savi
|
Español
|
Tisala ja jita “ndikuiki”
|
El pájaro cantante
|
|
I`in ja ndindi`i ja kajantno`o ñuu “ itnu kokin” ku
in tisala jita, te nu tu`un savi kajiniti
nakuinio “ndikuiki”..
Kaka`an ja nuja kenta
tisalayun nu oo in ve`e te jita ku ja ñayiu ja ka`o nu ve`eyun vi
koneva`a ja kiti`ini jin tno`o kuetyi jin inka ñayiu axti vatuni jin nde in tna`ama
koku`u axti nde vi koneva`a in
tnundo`o. Tisalayun tyi oo ke`en
sa`an ja jitati in ku ja ñayiu vi koneva`a ja kiti`ini jin tno`o kuetyi, te inka ku ja
jitati ja kanati sau.
|
Otras de las muchas creencias
de las personas de la comunidad de San Pedro Ñumi, es la “del pájaro
cantante”.
Cuentan que cuando el
pájaro cantante llega a una casa para cantar, significa que las personas que
viven ahí tendrán problemas entre ellos, tal vez sufrirán un accidente, o
bien discutirán con otras personas. El pájaro cantante tiene dos formas de
cantar, uno es que las personas se pelean, otra cuando llama a la lluvia.
|
Suscribirse a:
Entradas (Atom)






